Paraşütü Leonardo Da Vinci Değil Çinliler İcat Etmiş
Paraşüt benzeri ilk araç, yaklaşık 4000 yıl önce Çinlilerin hava direncinin artmasının yüksekten düşen bir insanı yavaşlatacağını keşfetmesiyle ortaya çıkmıştır.
Paraşütün icadı genellikle Leonardo Da Vinci ile birlikte anılır. Ancak Da Vinci, muhteşem bir bilim insanı olsa da paraşütün mucidi değildir. Paraşütün tarihi, paraşüt fikrine ilişkin daha eski kaynaklara ulaştığımız antik Çin’e uzanır.
Paraşüt benzeri ilk araç, yaklaşık 4000 yıl önce Çinlilerin hava direncinin artmasının yüksekten düşen bir insanı yavaşlatacağını keşfetmesiyle ortaya çıkmıştır.
Batı Han Hanedanı yazarı Sima Qian, “Historical Records” (Tarihi Kayıtlar) adlı kitabında bu konudaki bir efsaneden söz eder. İmparator Shun, Han Hanedanlığı’nın kuruluşundan neredeyse iki bin yıl, yani günümüzden dört bin yıl önce paraşüt kullanmıştır.
Bu efsaneye göre, Shun’un babası Gu Sou, onu çatıya çıkarıp orada yakarak öldürmeyi planlar. Ne var ki Shun, bambudan yapılmış koni şeklinde iki geniş şapkayı kullanarak çatıdan atlar ve zarar görmeden yere iner. Bambudan şapkalar, hava direncini artırıp düşüşü yavaşlatmıştır.
MS 8. yüzyılda yaşayan anlatıcımız Sima Zhen, paraşütlerin çalışma prensibini bildiğinden şapkaların bir kuşun büyük kanatları gibi Shun’un bedenini hafiflettiğini ve güvenle yere inmesini sağladığını yazar.
MS 1214 yılında Yo Ke tarafından yazılan Ting Shi’de (Lacquer Table History) yine böyle son derece ilginç bir başka örnekle karşılaşırız. Bu aktarımda, General Yo Fei’nin torunu, babasının valiliğini yaptığı Canton’da yaşayan Arap topluluklarında gözlemlediklerini anlatır.
Bu hikâyede, bir pagodanın (Uzakdoğu ülkelerinde, genellikle çokgen planlı kuleler biçiminde tapınak) tepesinde altından bir horoz durmaktadır. Horozun bir bacağı çalınmıştır. Bacağı çarşıda satmaya çalışan hırsız sorgulanınca, pagodada saklandığını ve bacağı testereyle kestiğini söyler. Nasıl kaçtığı sorulunca “Elimde sapı olmayan iki şemsiye vardı. Aşağı atlayınca yüksek rüzgâr şemsiyeleri açık tuttu, kanatlarım gibiydiler. Böylece yere yaralanmadan inebildim,” der.

MÖ 200 yılında Han İmparatorlarının saraylarında cambazlar paraşüte benzer araçlar kullanıp yüksek yerlerden atlayarak gösteri yapardı. Yani paraşüt ya bir Çin imparatorunu eğlendirmek ya da bir diğerinin cinayet planından kaçmak için icat edilmişti.
1308 yılına ait tarihi kayıtlara göre Yuam İmparatoru’nun sarayında yine akrobatlık gösterilerinde paraşüt kullanıldığına dair bilgiler yer alır. 1650’li yıllarda Siam’da da (günümüzde Tayland) paraşüt kullanıldığı bilinmektedir.
İlk modern paraşüt örneği ise Rönesans dönemine dayanır. En eski paraşüt tasarımı, 1470’lerin Rönesans İtalya’sından kalma, anonim bir el yazmasında karşımıza çıkar. Kısa bir süre sonra Leonardo da Vinci’nin elinden çıkan daha gelişmiş bir paraşüt tasarımı, kendisinin 1485 tarihli Codex Atlanticus’unda (Atlantik Kodeksi) yer almaktadır.
Çeviri: Begüm Kurnalı
