Imhotep: Antik Tarihin Bilinen İlk Mimarı, Piramit İnşaatçısı, Gökbilimcisi ve Mühendisi

Imhotepönemi büyük bir bilge kimsenin ilk örneği olarak görülmeyi hakeden Mısırlı bir bilim adamı; bilgin, gökbilimci ve tarihte bilinen ilk mimardır (MÖ 2690 – 2610). Aynı zamanda Heliopolis’in yüksek rahibi, Firavun Djoser‘in veziri ve Üçüncü Hanedanlığı sırasında Sakkara Piramidi’ni tasarlayan kişidir.

Imhotep’in adı, ‘’huzur içinde gelen’’ olarak çevirilebilir.

Sadece doktor olmakla kalmayıp aynı zamanda mimar ve gökbilimcisi olan Imhotep’in bu özellikleri bu disiplinlerle başa çıkmak için gerekli olan aritmetiğe ve geometri bilgisine hakim olduğunu göstermektedir.

Sakkara’da bulunan Djoser heykelinin tabanında yazılanlara göre, Imhotep’e atfedilen onursal unvanlar, (Aşağı) Mısır Kralı’nın Veznedarı, (Yukarı) Mısır Kralı’ndan sonra İlki, Büyük Sarayın Yöneticisi, Herediter Lord, Heliopolis’teki Ra’nın Baş Rahibi, İnşaatçı Imhotep, heykeltıraş, taştan araçların yapımcısı idi.

Ondan önce Firavun’un isminin yanına kimsenin adı yazılmamıştı.

Imhotep Yeni Krallık’ta yarı tanrı olarak hürmet edilen biriydi

Ölümünün ardından bin yılda yazılmış olan tarihsel kayıtlarda, bir bilge şair, yargıç, mühendis, sihirbaz, yazar, astronom, astrolog ve özellikle de hekim olarak anılmıştır.

Ünlü bir İngiliz Mısıroloğu, dilbilimcisi, filolog ve 20. yüzyılın başı ve ortalarında en önde gelen Mısırologlardan biri olarak kabul edilen Alan Gardiner’e göre, Imhotep’in kültü genellikle halka yapılan adaklardan o kadar farklıydı ki belki de Imhotep’in ”yarı tanrı” olarak tanımlanması en doğrusuydu ve Yeni Krallık’ta kendisine hürmet ediliş şeklini doğrulamaktaydı.

Buna rağmen ilginç bir şekilde, Imhotep’in hayattaykenki gösterdiği kapasiteden bahseden hiçbir metin kalmamış ya da bulunamamıştı ayrıca ölümünden ilk 1200 yıl sonra adından bahseden hiçbir yazılı belge de neredeyse yoktur.

İçerisinde ilk kez Imhotep’e atıf yapılan metin, Firavun III. Amenhotep‘in (MÖ 1391-1353) dönemine uzanmaktadır.

Imhotep’in kapsamlı tıbbi bilgilerinin kanıtı, ölümünden 2200 yıl kadar sonrasına, Otuzuncu Hanedanlığa (MÖ 380-343) kadar uzanabilmektedir.

Imhotep’in kültünün merkezi Memfis’te bulunuyordu ve çok sayıda arkeoloğun ebedi istiharat yerini ortaya çıkarmaya çalışmalarına rağmen kendi inşa ettiği mezarının yeri başından beri gizli kalmış ve yeri halen daha bilinmemektedir.

Imhotep’in mezarının Saqqara’da bir yerde olduğunu kabul eden birçok akademisyen vardır.

• Antik Mısır’da Tıp Uygulamaları Yazımızı Mutlaka Okumalısınız

Tıp Tanrısı

Imhotep’in yaşamı boyunca elde ettiği başarılar onu Mısır tarihinin yıllıklarında yer almasını sağlamıştır.

Sadece yarı tanrı olarak değil, ölümünden yaklaşık iki bin yıl sonra Imhotep’in statüsü tıp ve şifa tanrısına yükselmişti. Sonunda da, Imhotep mimari, matematik, tıp tanrısı ve katiplerin koruyucu tanrısı olan Mısır Tanrısı Thoth ile eşit olarak görülmüştür.

Mısırolog James Peter Allen’a göre, eski Yunanlılar bile Imhotep’i tanıyorlar ve onu kendi ilahları olan sağlık tanrısı Asklepios’la karşılaştırmışlardır.

• Antik Mısır İnsanları Hakkında Bilmediğiniz Gerçekleri Bu Yazımızda Bulabilirsiniz

Piramitlerin İnşaatçısı

Birçok farklı alanda sahip olduğu geniş bilgiye ek olarak, Imhotep ilk antik Mısır Piramidi inşaatçısı olarak kabul edilmiştir. Ünlü Mısırolog, Saqqara Mısır’daki basamaklı piramit olan Djoser Piramidinin tasarımını yapmış olabileceğine inanmaktadır.

Dikkate değer bir nokta ise, Djoser’in basamaklı piramidi, binlerce ton kireç taşının çıkarılması, taşınması ve bir araya getirilmesine ihtiyaç duyuyordu, çünkü bu tür malzemeler büyük yapılarda hiç kullanılmamıştı.Kireç taşından önce, eski Mısırlılar yapması kolay ve çok daha ucuz olan kerpiç tuğlalardan faydalanmıştır.

• Antik Mısır’ın Günümüz Medeniyetine Yaptığı 10 Büyük Katkı – 1. Bölüm

Piramitlerin inşasında ise bir dizi problemle karşılaşmıştır.

Imhotep’in en büyük teknik problemi taşların çok ağır olmasıydı.

Imhotep, sorunu kısmen taşımayı kolaylaştıracak nispeten daha küçük bloklar kullanarak çözmüştür.

Inhotep’in ilave ettiği sütunlar ise ya dekoratif idi ya da çok fazla ağırlığı desteklemeden duvarlara bağlanmıştı.

Imhotep’in zamanında, aletlerde kullanılan metalin bu işler için uygun olmayan bakır olduğu belirtilmelidir.

Firavun’un vezirinin de tüm inşaat sürecini organize etme, yüzlerce işçinin işini, hareketini ve hayatını kontrol etmeve yaklaşık on beş yüz metrelik bir duvarla çevrili ilk cenaze kentini inşa etme zorunluluğu vardı. Bir dizi dekoratif bina inşa etmek zorundaydı ve merkezinde altmış metre yüksekliğinde altı katlı bir piramit kurmuştur.

• Antik Mısır Evreninin Detaylı Bir Tasviri Ve Dünyanın Oluşum Süreci

Firavun Djoser’in mezarının yer alacağı piramidin altında yapılan kazıların yanı sıra Piramidin yapım sürecindeki her şeyi  izlemiştir. Ayrıca binlerce cenaze gemisini onarmak için bir dizi galeri kurmuş, bunların birçoğuna atalarının isimleri kazınmıştır.

Imhotep tarafından tasarlanan piramit, Güney Amerika’daki Caral’de bulunan piramitlerin günümüze ait olmasına rağmen, en eski geniş ölçekli kesme taş yapıtı olarak kabul edilir.

Pek çok akademisyen, bir binayı desteklemek için taş sütunların konulması fikri için Imhotep’i övmektedir.

Belki de geriye kalan tek soru, Imhotep nereden bilgisini aldığıydı, kimden ya da ne öğrenmişti? Bilgisini nasıl almıştı?

Robert Bauval ve Thomas Brophy’nin Kozmos’un Afrikalı Mimarı Imhotep adlı kitabında yazılanlara göre:

‘’Imhotep, ülkenin en eski dinin yaygın olduğu Heliopolis şehrinde ortaya çıkmaya başlayan gizemler üzerine parmakla gösterilmeye başlamış ve rahip konumuna yükseltilmişti… Saqqara’da hem gökbilimci hem de astrolog olan bu antik bilgenin himayesindeki büyücüler okulu vardı. “Kozmosun Mimarı” idi… [y]ıldızların ve takımyıldızların hareketlerini öğretmiştir.’’

• Antik Mısır’dan Ölümsüz Bir Aşk Hikayesi: Rahibe Ve Ozan

Çeviri: Gülnihal Kafadar