M.S. 2. yüzyılda inşa edilen 38 metre (124.67 fit) yüksekliğindeki bir anıt Roma’nın kalbinde yer alır. Anıtın etrafına spiral şeklinde sarılan düşük kabartmalı oymalarda, 2600’den fazla sayıda figür, uzak topraklarda meydana gelen savaşların mücadelecilerini/mücahitlerini temsil eder. Söz konusu bu anıt ”Trajan Sütunu” olarak da bilinir ve üzerinde ”Daçya Savaşları” — 101-102 ve 105-106 yılları arasında süren Roma İmparatorluğu’nun Tuna’nın kuzeyinde (modern Romanya) Daçyalıların yaşadığı bir bölgeye (Daçya) karşı düzenlenen iki askerî seferi — konu edilir.
Decebalus: Bir Daçya Kralı’nın Son Direnişi
Bu devasa anıtta dikkat çeken en önemli simalardan biri Daçyalıların liderliğini üstlenen Decebalus (Rumence: Decebal; Antik Yunanca: Δεκεβαλος; hükümdarlık dönemi: M.S. 87 – 106) — Daçya dilinde ”kral” ya da ”şef” anlamına geldiği sanılır. Bazen ”Diurpaneus” olarak da anılır — ya da diğer adıyla Kral Decebal‘dir. Bir kabartma süslemesinde Decebalus, Romalılara mağlup olmasının ardından boyun eğmektense ölümünü tercih ederek intihara teşebbüs ederken gösterilir. Decebalus’un mağlubiyeti ve intiharı II. Dacia Savaşı’nın (M.S. 105-6) sonunu ve Daçya’nın Roma İmparatorluğu’na dâhil oluşunu işaret eder.
Ne var ki Decebalus’un yarattığı bu ruh ölmemiş ve bir zamanlar Daçya Krallığı‘nın bir parçası olan Romanya’da son yıllarda yeniden canlanmıştır. Bu belki de en gösterişli biçimiyle Decebalus’un başının devasa kaya heykelinde görülmektedir.
Meşakkatli İşçilik: Decebalus’un Muazzam Başını İnşa Etmek
Romen asıllı varlıklı bir işadamı olan Iosif Constantin Drăgan (doğumu: 20 Haziran 1917, Lugoj, Avusturya-Macaristan – ölümü: 21 Ağustos 2008, Palma de Mallorca, İspanya), Decebalus’un Devasa Heykel Başı’nı yapma projesinin fikir babasıdır. 1985 yılında heykelin yontulacağı kayayı tercih eden Drăgan, Iron Vadisi bölgesinde yer alan 128 metre (419.94 fit) yüksekliğindeki bir çıkıntıyı [mostrayı] gözüne kestirdi. Muhtemelen Drăgan’ın bu bölgeyi tercih etmesindeki nedenlerden biri, Romalıların Daçya‘yı fethinin bir anıtı olan Tabula Anıt Levhası‘nın (Latince: Tabula Traiana) Tuna Nehri’nin kıyısında — Sırbistan’da Kladovo yakınlarında bulunan Đerdap Geçidi’nde, Tekija’nın 2.5 km yukarısında bir kayaya oyulmuş ve Roma İmparatoru Trajan’a adanan bir anıt levha — yer alıyor olmasıydı.
Çalışmalar ancak yıllar sonra, 1993 yılında, dağın Drăgan’ın satın almasından sonra başladı. Bu çalışmanın, projede yer alan ve İtalyan heykeltıraş Mario Galeotti konumu değerlendirip bir öncü model yaptıktan sonra onun direktifleriyle işe koyulan ekibi çok zorladığı söylenebilir. Devasa heykel başın yapımından evvel, kayanın kalitesini tespit etmek üzere numune alınmasından ilk eskizlerin üretilmesine kadar çok sayıda farklı işin yerine getirilmesi gerekmiştir. Ayrıca heykelin konumu da ulaşımı zorlaştırıyordu ve gereken ekipmanın işçilere nakledilmesi için teknelere ihtiyaç vardı. Bunun ötesinde, işçilerin taşı yontmaya başlamadan evvel kayanın tabanından kurulan iskeleye tırmanması gerekiyordu. Bu oldukça meşakkatli ve bir o kadar da tehlikeli bir işti; nitekim her gün yarım saat kadar vakit harcandığı bildirilmiştir.
İlgili Yazılar
Önümüzdeki 10 yıl boyunca işçiler iki vardiya hâlinde Mart’tan Ekim’e kadar günde altı saat çalıştılar. Dinamit kullanılarak iri kaya parçaları parçalara ayrılırken, işin hassas kısmı pnömatik çekiçler/basınçlı havalı çeki ve kazmalar yardımıyla gerçekleştirildi.
Devasa heykel başın ilk altı yıl boyunca ana hatlarıyla inşa edildi. Bundan sonra dört yıl daha son dokunuşlar ve ufak tefek detaylar üzerinde çalışmakla geçti. Hatıra anıtı niteliğindeki levhanın heykelin altına yerleştirilmesi 2000 yılında tamamlandı. Levha üzerinde Latince bir yazı vardı: DECEBALUS REX DRAGAN FECIT, yani “Kral Decebalus, Drăgan tarafından yapıldı.”
Yontulan Decebalus’un Devasa Heykel Başı sırf gözünü budaktan sakınmayan bir iş adamının elinden çıkmış bir sanat eseri değildir. Üstelik Drăgan’ın bu anıtı yaptırmasının başka bir nedeni daha vardı. Zira Drăgan, Romanya’yı medeniyetin beşiği gibi gören milliyetçi bir ideoloji olan protokronizm hareketinin — eski Yunanca “zamanda ilk” anlamına gelen ”Protokronizm” belli başlı bilim ve kültür buluşlarında Romanya’nın üstünlüğünü savunan parti destekli bir ideoloji/düşünce akımı — yılmaz bir savunucusuydu. Protokronizm hareketinin/akımının savunucuları, medeniyetin Romanya’dan “Sümer Toprakları, Mısır, Türkiye ve Yunanistan’a kadar ulaştığına, kuzeyde İskandinavya’ya ulaştığına ve batıda Almanya ve Britanya’nın kadim coğrafyalarına kadar uzandığına” inanırlar. Görüldüğü üzere Decebalus, atalarının insan medeniyetinin öncüleri olduğu düşünülen milli bir kahraman şeklinde tasvir edilir. Hâliyle, protoenkronizm hareketinin destekçileri/savunucuları günümüzdeki Rumenlerin bu muhteşem mirasın varisleri olduğuna inanırlar.
İngiliz komedyen, aktör, yazar, televizyon sunucusu ve dünya gezgini olan Michael Palin‘in ”Palin’den Yeni Avrupa” adlı televizyon belgeselinde, Iron Vadisi’ne girip Decebalus’un Devasa Heykel Başı’nı görme deneyimini kısaca şöyle anlatır:
“Hortlayan milliyetçiliğin bu meşum ışığında, vadinin ta içine giriyoruz.”
Milliyetçilik yanlış ellerde son derece ölümcül bir silaha dönüşebilir ve pek çok zarara sebebiyet verebilir.
Drăgan’ın Decebalus’in anısına diktiği devasa heykel başın, her ne kadar gelecek dönemde ne yönde ilerleyeceği bilinmese de, Romanya milliyetçiliğini teşvik etmeye yönelik bir teşebbüs olarak değerlendirilebilir.
Çeviri: Burak Yıldız
Bizi takip edin ve paylaşın
0
20
20
Kaynak
Ancient-Origins
