İnsanların kötü koktuğu bir dönemde, yıllar içinde banyo yapma ve kıyafetleri yıkama alışkanlığı da azalınca insanlar temizlenmek yerine kötü kokuları maskelemek için başka ürünler bulmuşlar. Kemerlerde taşınan güzel koku topları gibi kötü kokuları bastırmaya yarayan şeyler bulma konusunda insanlık epey yaratıcı davranmış.
Ancak, hepsinin ötesinde parfümü bulmuşlar. Geçmişi Antik Yunan’a dayanan en eski parfüm örneklerinin temel maddesi olan amber, misk ve misk yağına zamanla ilk olarak çiçek ve baharat kokuları eklenmiş. Yıllar içinde parfümcüler reçetelerini geliştirerek bugün de hala üretilmekte olan daha rafine ve daha elegant parfümler ortaya çıkardılar.
10- Shalimar
Üretici: Guerlain
İlk Üretim Yılı: 1925
Menşei: Paris, Fransa
Websitesi: www.guerlain.com
“Tarihteki ilk oriental koku” olarak bilinen Shalimar için doğum yaparken ölen 2. Eşi Mümtaz Mahal için Tac Mahal’i yaptıran Hint İmparatoru Şah Cihan’ın aşk hikayesinden esinlendiği düşünülür. Şah Cihan ayrıca ailesi için Shalimar Bahçesi yaptırmış ve bu bahçe “cennet bahçesi” tarzından bir Babür Bahçesidir. Bu bahçede çeşitli havuzlarla süslü üç taraça şeklinde dizayn edilmiş. Kokuda ise öncelikli olarak vanilya ve amber notalarına limon-bergamot kokuları ilave edilmiş, ancak yıllar içinde biraz değişse de koku orijinal olarak günümüze ulaşmıştır.
BİLİYOR MUYDUNUZ?
Shalimar 1920’lerde flapper kadınları tarafından benimsendiği için “kötü kız” parfümü olarak nam salmıştır.
9- Chanel No. 5
Üretici: Chanel
İlk Üretim Yılı: 1921
Menşei: Paris, Fransa
Websitesi: www.chanel.com
Parfümün yaratıcısı, Coco Chanel’in biraz zamanlar romantik bir ilişki yaşadığı ve arkadaş olan Rus Gran Dükü Dimitri Pavloviç vasıtasıyla tanıştığı Fransız –Rus parfümcü Ernest Beaux idi. Chanel Beaux’nun hali hazırda portföyünde bulunan kokulardan birini seçti. Parfüme isim koyma konusuna gelince Chanel koleksiyonlarını her yıl 5.ayın 5’inde sunduğu için 5 sayısının kendisine uğur getirdiğine inanmış ve kokuya “ N◦5” ismini vermiştir. İnsanlar daha fazlasını talep edip seri üretime geçene kadar yakın arkadaşlara ve özel müşterilere sunulan bir hediye olarak üretilmiştir.
BİLİYOR MUYDUNUZ?
Chanel N◦5 koklayan veya kullanan her insana farklı geldiği için stabil olmayan bir koku olarak nitelendirilir. Bu kokunun meşhur hayranlarından biri olan Marilyn Monroe’ya gece yatarken ne giydiği sorulduğunda 5 damla Chanel N◦5 cevabını vermiştir.
8- Tabac Blond
Üretici: Caron
İlk Üretim Yılı: 1919
Menşei: Paris, Fransa
Websitesi: www.parfumscaron.com
İlk başlarda parfümün orijinalinde tütün ve deri kokusunu tercih eden erkekler için üretilen Tabac Blond kullanma niyeti olan erkekler için hala çok çiçeksi sayılır. Yine de kadınların seçme hakkının savunulduğu Paris’te kadınların sigara içtiği ve bunun çok da şık ve özgürleştirici bulunduğu bir dönemde sevilen bir koku olmuş. Tütün ve derinin yanı sıra karanfil, Türk gülü, ylang-ylang notalarıyla birlikte misk sediri, paçuli, yonca ve vanilya notalarını da içeriyordu. Houbigant’ın Fougere Royale’de olduğu gibi Tabac Blond’ın da bir süre üretilmediği bir dönem oldu, daha sonra tekrar üretilmeye başladı.
BİLİYOR MUYDUNUZ?
Koku ilk olarak I. Dünya Savaşı’nın sonunda Caron tarafından tasarlandı.
7- Narcisse Noir
Üretici: Caron
İlk Üretim Yılı: 1911
Menşei: Paris, Fransa
Websitesi: www.parfumscaron.com
Narcisse Noir beyaz çiçeklere karşı takıntı düzeyindeki tutkusu olan Ernest Daltroff tarafından tasarlanmıştır. Yunan mitolojisinde sudaki yansımasına âşık olan ve soğanlı bitkiler ailesinden gelen ve genel olarak nergis olarak bilinen çiçekten ismini almıştır.
BİLİYOR MUYDUNUZ?
Parfümün adı 1947 yapımı Black Narcissus filminden esinlenmiştir.
6- Fougère Royale
Üretici: Houbigant
İlk Üretim Yılı: 1882
Menşei: Paris, Fransa
Websitesi: www.houbigant-parfum.com
Erkek parfümlerinde “eğrelti otumsu” olarak bilinen yeni bir segment yaratan Fougère Royale topraksı notalarıyla erkek kokusundan dünyada çığır açmıştı. Kokuda hala biraz çiçek ve limon notaları olmasına karşın yosunlu, odunsu toprak notaları ile lavanta, adaçayı, amber, paçuli ve tonka ağacı tohumları gibi Akdeniz bitkilerine ait notalar da vardı. Üretimi bir süre duran parfüm Givaudan’dan Rodrigo Flores- Roux’nun yardımıyla 2010 yılında yeniden üretilmeye başladı.
BİLİYOR MUYDUNUZ?
Tonka ağacı tohumları, tarçın, bizon çimi ve bazı yeşil çaylarda bulunan bir çeşit esans olan kumarinin izole sentetik versiyonunu ilk defa Fougère Royale kullanmıştır.
5- Eau de Cologne Imperiale
Üretici: Guerlain
İlk Üretim Yılı: 1853
Menşei: Paris, Fransa
Websitesi: guerlain.com
İlk olarak Napoleon Bonapart’ın yeğeni Napoleon III’ün karısı İmparatoriçe Eugenie için özel olarak tasarlanan parfüm Guerlain’e “Majestelerinin Parfümcüsü” ünvanını kazandırdı. Koku öncelikle imparatoriçenin migrenini azaltma konusunda yardımcı olmak için kolonya olarak tasarlandı ancak imparatoriçenin izniyle satışa sunuldu. Bu hafif kokuda limon, bergamot, neroli yağı ile acı portakal ağacı ve alt notalarda biberiye ve sandal bulunuyordu. Şişe tasarımında 69 tane arı kabartması vardı, ayrıca şişe yaldız ile baş harfler yazılarak kişiselleştirilebiliyordu.
BİLİYOR MUYDUNUZ?
Parfüm şişesindeki etiket, Napoleon III tarafından seçilmiş olup bir üzerine tepesinde taç ve çapraz krallık asalarının olduğu bir kartal şeklinde betimlenen bir kalkan şeklindeydi.
4- Florida Water
Üretici: Lanman & Kemp (resmi olarak Murray & Lanman)
İlk Üretim Yılı: 1808
Menşei New York, Amerika
Websitesi: lanman-and-kemp.com
Florida Water isminde Gençlik Pınarı’nın peşinde olan ve bu pınarı Florida’da St. Augustine’de bulduğuna inanan Ponce de Leon’dan esinlenmiştir. Bu taze ve hafif koku özellikle güçlü ve baskın kokuların kullanımının kadınlarda hoş karşılanmadığı Viktoryen dönemde de tercih edilen üniseks bir koku olmuştur. İnsanlar bu kokuyu giysilerinin de güzel kokması için çekmecelerinde keselerin içinde, ayak banyolarında ve tıraş sonrası kolonyası olarak da değerlendirmişlerdir. Algılanan ilk nota çiçek kokusu ile birlikte limon ve tatlı portakal kokusu ile lavanta ve yonca notalarıdır.
BİLİYOR MUYDUNUZ?
Florida Water, Rüzgâr Gibi Geçti kitabında da bir cümlede geçer “Bir bayan bir centilmende yalnızca bir şiir kitabını, bir albümü veya küçük bir şişe Florida Water’ı hediye olarak kabul edebilir.”
3- Extra Vieille, Jean-Marie Farina
Üretici: Roger & Gallet
İlk Üretim Yılı: 1806
Menşei: Köln, Almanya
Websitesi: www.roger-gallet.fr
Köln’de yaşayan İtalyan bir eczacı olan Gian Paolo Feminis’in tasarladığı terapötik ve iyileştirci özellikleri olan Köln adlı kolonyası yetkili otoritelerce 1727 yılında onaylandı. Sonra kolonyanın reçetesi yeğeni, Gian Maria Farina’ya geçti. Kendisi de Köln’de yaşayan Farina, reçeteyi kolonyanın ismini Extra Veille, Jean-Marie Farina olarak değiştirecek olan Roger & Gallet firmasına 1862 yılında sattı. Kokunun temel notalarında citrus, bergamot, gül ve karanfil gibi çiçeksi notalarla birlikte yonca, sedir, sandal ağacı ve misk gibi odunsu notalar da yer alır.
BİLİYOR MUYDUNUZ?
Feminis’in orijinal kolonyası “mucizevi su” anlamına gelen Acqua Mirabilis, olarak adlandırılıyordu.
2- 4711 Echt Kölnisch Wasser (Köln Suyu)
Üretici: Muelhens — Mäurer & Wirtz
İlk Üretim Yılı: 1792
Menşei: Köln, Almanya
Websitesi: www.4711.com
200 yıllık bu parfüm reçetesinde temel olarak limon, portakal, bergamot, lavanta ve biberiye ve ek olarak acı portakal ağacından gelen iki önemli yağ da yer alıyor. Yapraklar ve köklerden çıkarılan turunç yağı ile çiçeklerden yapılan neroli yağı bulunuyordu. Her iki yağda da iltihap önleyici özellikler olmakla birlikte cildi ferahlatan taze odunsu, çiçeksi ve citrus kokuları vardı. Ferahlatıcı, rahatlatıcı ve tazeleyici bir etkisi olması hedeflenen koku yaratıcısı Wilhelm Mülhens’in Köln’deki Glockengasse No. 4711 evinden esinlenerek adlandırılmıştır.
BİLİYOR MUYDUNUZ?
“Eau de Cologne” terimi genel bir ürün adı haline geldiğinden, jenerik isimdeki gibi, “Original Eau de Cologne” olsa da 4711 ayırt edici olmasını sağlamıştır.
1- Acqua di S.M. Novella
Üretici: Officina Profumo-Farmaceutica di Santa Maria Novella
İlk Üretim Yılı: 1533
Menşei: Floransa, Italya
Websitesi: us.smnovella.com
Acqua di S.M. Novella en eski parfüm! Ayrıca, Kraliçe Suyu anlamına gelen Acqua della Regina olarak da adlandırılıyor. İlk olarak Santa Maria Novella kilisesindeki Dominikan rahipler tarafından, Catherine de’ Medici in 1533’de evleneceği müstakbel kocası İtalyanca’da Enrico di Valois olarak bilinen Fransa Kralı II. Henry için evlilik hediyesi olarak tasarlanmıştır. Hem kadınların hem erkeklerin kullanımı hedefleyen parfüm dünyadaki ilk alkol bazlı parfüm olan kokunun temel notalarında lavanta, biberiye ve “tatlı oriental bitkiler” eşliğinde parlak, taze citrus notaları hissedilir.
BİLİYOR MUYDUNUZ?
1221’den beri varlığını sürdüren The Officina Profumo-Farmaceutica di Santa Maria Novella, dünyanın eski eczacısıdır.
Çeviri: Ayşegül Atalay









