İyiler, Kötüler ve Deliler: Antik Roma’nın 7 Büyüleyici İmparatoru
Antik Roma İmparatorluğu İtalya'da ve Avrupa'nın dört bir yanında kalıcı izler bırakmış olup bu izler günümüzde Pantheon ve Hadrian Duvarı gibi mimari eserlerde hala görülebilmektedir. Bu ünlü rejim neredeyse 500 yılını bir cumhuriyet olarak geçirmiş olsa da belki de en çok Roma'yı Akdeniz'e hükmeden tehlikeli bir güce dönüştüren imparatorla hatırlanmaktadır.
Antik Roma İmparatorluğu İtalya’da ve Avrupa’nın dört bir yanında kalıcı izler bırakmış olup bu izler günümüzde Pantheon ve Hadrian Duvarı gibi mimari eserlerde hala görülebilmektedir. Bu ünlü rejim neredeyse 500 yılını bir cumhuriyet olarak geçirmiş olsa da belki de en çok Roma’yı Akdeniz’e hükmeden tehlikeli bir güce dönüştüren imparatorla hatırlanmaktadır. Augustus, Caligula ve Nero gibi bazı isimler klasik zamanlardan çokça alıntılanan karakterler olarak ana akıma karışmıştır. Ancak bununla birlikte Roma’nın çehresini iyi ya da kötü yönde değiştiren başka imparatorlar da vardır.
Augustus (MÖ 27 – MS 14 Arası)
Augustus (MÖ 63 – MS 14) halk arasında ilk Roma imparatoru olmasıyla hatırlanır. Asıl adı Gaius Julius Caesar Octavianus olan Augustus, MÖ 27 yılında imparator unvanını aldıktan sonra bu adı kullanmaya başlamıştır. Augustus’un tahta çıkışını çevreleyen koşullar kanlı ve sıkıntılı zamanlardı. Julius Caesar’ın büyük yeğeni olan Augustus, onun ölümünün intikamını almaya söz verdi ve bu da MÖ 31 yılında Actium Savaşı’nda Marcus Antonius ve Kleopatra ile savaşmak anlamına geliyordu. Daha sonra Augustus’un unvanına meydan okuyacak kimse kalmadı ve güvenli bir şekilde hüküm sürdü.
Genel olarak Augustus iyi Roma imparatorlarından biri olarak hatırlanır. Julius Caesar’ın ölümüyle kaosun eşiğine gelen imparatorluğu müreffeh ve mali açıdan istikrarlı bir imparatorluğa dönüştürdü. Augustus, yeni binalar, Praetorian Muhafızları, polis gücü ve itfaiye de dahil olmak üzere birçok reformun kolaylaştırılmasına yardımcı oldu. Ayrıca çabalarını topraklarını Almanya ve İspanya’ya doğru genişletmeye odakladı. Augustus’un hükümdarlığı sayesinde 200 yıllık PAX ROMANA (Roma İmparatorluğu’nda Barış) dönemi başladı.
Tiberius (MS 14 – 37 Dönemi)
Augustus’un ardından ikinci Roma imparatoru, kısaca Tiberius olarak bilinen Tiberius Claudius Nero oldu (MÖ 42 – MS 37). Her ne kadar Augustus’un arzu edilen varisi olmasa da bir dizi talihsiz ölümle Tiberius, Augustus’un üvey oğlu, varis olarak kabul edildi. Tiberius nihayet MS 14 yılında imparator olduğunda 56 yaşındaydı.
Genel olarak Tiberius karışık bir üne sahiptir. Bir general olarak mirası yıldızlarla doludur ve Roma topraklarını Dalmaçya, Pannonia, Raetia ve Almanya’nın bazı bölgelerine kadar genişletmiştir. Buna rağmen, Tiberius karanlık ve paranoyak bir çehreye sahip olarak tanımlanmıştır. Yaşlı Plinius bile yazılarında ondan “insanların en kasvetlisi” olarak bahsetmiştir. Aslında, Tiberius özellikle Senato’ya karşı sık sık bir tiran gibi davranmış, hatta düzinelerce senatörü idam ettirmiştir. Saltanatının sonlarına doğru Tiberius Capri’deki villasına çekildi ve Roma’nın komutasını Praetorian prefect Sejanus’a bırakarak sefahat içinde bir yaşam sürdü.
Caligula (MS 37 – 41 Dönemi)
Caligula (MS 12 – 41) neredeyse delirmiş bir hükümdar olarak bilinir. Ancak MS 37 yılında Tiberius’un ardından imparatorluk görevini ilk üstlendiğinde Caligula çok seviliyordu. İlk altı ay boyunca Caligula’nın iyiliksever genç bir imparator olduğuna inanılır.
Ancak çok geçmeden, Caligula paraya ve güce alıştıkça, zorbalığa ve deliliğe doğru sürüklenmeye başladı. Birçok şikâyeti arasında imparatorun yetkilerini artırmaya çalışmak, Roma halkını ihmal ederken pahalı lükslere düşkün olmak ve yakın aile üyelerini korku ve paranoyadan dolayı idam etmek vardı. Ayrıca çok sayıda sefahat suçlaması da vardı. Caligula’nın despotizmi beş yıl sonra Praetorian Muhafızlarının subayları tarafından öldürülmesiyle sona erdi.
Nero (MS 54 – 68 Dönemi)
İmparator Neron (MS 37-68) da iğrenç bir üne sahip bir başka karakterdir. Ancak Caligula gibi Neron da tiranlığa yavaş bir başlangıç yapmıştır. Aslında Neron, MS 54 yılında henüz bir gençken ve annesi Genç Agrippina’nın hesaplı rehberliğine bağlıyken imparator unvanını almıştır. Neron’un ilk beş yılı Roma için çok istikrarlı bir dönemdi. Scullard, Agrippina’nın “oğlu aracılığıyla hüküm sürmeyi amaçladığını”, dolayısıyla bu kısa süreli kültürel refah döneminin muhtemelen onun sayesinde olduğunu yazar.
Nero annesinin kendisini öldürmeyi planladığına ikna olduktan sonra olaylar daha da kötüye gitti ve annesini öldürttü. Bu eylem Neron’u büyük ölçüde değiştirdi ve o da savurgan harcamalara ve ihtişam hayallerine geri çekildi. Bazı selefleri gibi Neron da derin bir paranoyaya kapıldı ve kendisine en yakın olan birçok kişiyi gözünü kırpmadan idam ettirdi.
İlgili Yazılar
Tüm bu dönemeçler MS 18-19 Temmuz 64’teki Büyük Roma Yangını ile doruğa ulaştı. Çoğu kaynak yangını Neron’un başlattığına inanmaktadır çünkü 30 metre (98 feet) uzunluğunda bir heykelini de içeren “Altın Ev” ini inşa etmek için yeterli alan istiyordu. Neron da Hıristiyanları yangını çıkarmakla suçlamış ve bunun sonucunda birçok kişi tutuklanmıştır. Neron’un Roma yanarken keman çalması pek mümkün olmasa da çalmış da olabilir.
Vespasian (MS 69 – 79 Dönemi)
Vespasian (MS 9 – 79) Nero’nun kaos dolu saltanatının ardından gelen imparatordu ve işi başından aşkındı. Aslında Vespasian, atlı bir aileden gelen ve senatoda istikrarlı bir şekilde yükselen ilk imparatordu. Nero’nun öldürülmesinden sonra Roma’ya barış ve büyümeyi geri getirdiği için iyi Roma imparatorlarından biri olarak kabul edilir. Vespasian, Roma Kolezyumu da dahil olmak üzere birçok mimari proje başlatmış ve Yaşlı Pliny ve Tacitus gibi yazarlara maddi tazminat sağlamıştır.
Trajan (MS 98 – 117 Dönemi)
İmparator Trajan (MS 53 – 117) genellikle en büyük Roma imparatorlarından biri olarak kabul edilir. Hatta Senato tarafından resmi olarak optimus princeps, yani “en iyi hükümdar” olarak ilan edilmiştir. Onun hükümdarlığı döneminde Roma, yaklaşık 57 milyonluk nüfusuyla Avrupa, Afrika ve Asya’da 1 milyon mil kareden fazla bir alanı kapsayarak en büyük toprak genişliğine ulaşmıştır.
Trajan, İtalya’da doğmayan ve aslen İspanyol olan ilk imparatordu. Kariyerine orduda başlamış, Roma halkının sevgi ve saygısını kazanmıştır. İmparator olarak Trajan daha sonra Daçya’nın ve Part İmparatorluğu’nun büyük bir bölümünün fethedilmesine öncülük etti. Ayrıca Trajan, Trajan Forumu ve Trajan Sütunu gibi iddialı yapı projeleri geliştirmiştir
Hadrian (MS 117 – 138 Dönemi)
Hadrianus (MS 76 – 138), Trajan’dan güçlü ve zengin bir imparatorluk devralma avantajına sahipti ve bu ona saltanatına tesadüfi bir başlangıç yapma şansı verdi. Hadrianus, senatonun kendisinden istediği gibi daha fazla genişleme peşinde koşmak yerine, çabalarını zaten büyük ve karmaşık olan, bu noktada çok çeşitli halklardan oluşan imparatorluğa yatırım yapmaya harcadı.
Hadrian Duvarı onun gözetiminde inşa edildi ve Roma’nın Britanya’daki sınırının kuzey sınırını belirledi. Yunan mimarisi Hadrianus için yaşam boyu süren bir tutkuydu ve bu onun kendi inşaat projelerinde de görülebilir. Hadrianus, Roma imparatorluğu genelinde düzinelerce gösterişli tapınak ve hamam inşa ettirmiştir. Bunlardan en ünlüsü muhtemelen Marcus Agrippa’nın daha önceki tapınağının yanmasının ardından Hadrianus’un yeniden inşa ettirdiği Pantheon’dur.
Çeviri: Şevval Tufan
Bizi takip edin ve paylaşın
0
20
20